نوع مقاله : علمی پژوهشی - اکولوژی گیاهان زراعی

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

10.22055/ppd.2024.44449.2117

چکیده

تولید دانه‌های روغنی، نقش به‌سزایی در صرفه‌جویی ارزی، تسریع روند توسعه اقتصادی، امنیت و استقلال غذایی کشور ایفاء می‌نماید؛ همچنین تأمین علوفه در ایران از مهم‌ترین عوامل محدودکننده در زمینه پرورش و تولیدات دامی محسوب می‌شود. روغن‌های نباتی تولید شده به‌طور عمده از دانه‌های روغنی نظیر سویا (Glycine max L.)، آفتابگردان (Helianthus annuus L.)، پنبه (Gossypium herbaceum)، بادام‌زمینی (Arachis hypogaea) و کلزا (Brassica napus L.) به‌دست می‌آید. امروزه صنعت روغن‌کشی جزء صنایع راهبردی محسوب می‌شود و در ایران نیز اراضی قابل کشت وسیع و زمینه‌های مساعدی برای کشت دانه‌های روغنی وجود دارد؛ اما متاسفانه بر اساس آمارهای موجود هنوز بیش از 95 درصد روغن مورد نیاز کشور از خارج تامین می‌شود. کاملینا (Camelina sativa L. Crantz) گیاهی از خانواده براسیکاسه، قادر است در شرایط مختلف آب و هوایی و خاک رشد نماید و نسبت به سایر دانه‌های روغنی نیاز کمتری به آب، کود و آفت‌کش‌ها دارد. لذا، پژوهش حاضر با هدف معرفی این گیاه و ارزیابی پتانسیل عملکرد و سازگاری کشت آن در سال 1399 به‌صورت آزمایش فاکتوریل و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بایع‌کلا (مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران) اجرا شد. شش تاریخ‌ کاشت (15 آبان، 1 آذر، 15 آذر، 1 دی، 15 دی و 30 دی ماه) و پنج فاصله کاشت (15، 20، 25، 30 و 35 سانتی‌متر) به‌عنوان فاکتورهای مورد مطالعه انتخاب شدند. برای اندازه‌گیری صفات قبل از برداشت نهـایی و بـا نزدیـک شـدن گیـاه بـه مرحلـه رسـیدگی فیزیولوژیک، تعداد 10 بوته از هر کرت به‌طور تصادفی انتخاب و به آزمایشگاه منتقل شد و صفات ارتفـاع بوتـه، تعـداد شـاخه فرعی، تعداد دانـه در کپسول و وزن هزار دانه اندازه‌گیری شدند؛ برای تعیین عملکرد گیاه، در هـر کـرت از ردیـف‌هـای میـانی پـس از حـذف اثـرات حاشـیه‌ای برداشت در سطح 8 متر مربع نمونه‌برداری صورت گرفت و عملکـرد بذر اندازه‌گیری شـد. نتایج تجزیه واریانس صفات مورد مطالعه نشان داد که تیمارهای فاصله کاشت و تاریخ کاشت، اثربخشی معنی‌داری در صفات مختلف گیاه کاملینا داشت. صفات ارتفاع بوته و تعداد شاخه فرعی تحت تاثیر اثر متقابل سطوح مختلف تیمارهای مورد مطالعه قرار گرفتند. به‌طوری که بیشترین مقادیر ارتفاع بوته در تاریخ کاشت 15 آبان ماه و در فواصل 20 و 30 سانتی‌متر (به ترتیب 5/125 و 75/124 سانتی‌متر) مشاهده شد. همچنین صفات عملکرد بذر، روز تا گلدهی، روز تا رسیدگی، تعداد دانه در کپسول و وزن هزار دانه تحت تاثیر اثر ساده تیمار تاریخ کاشت و نیز صفات روز تا گلدهی، روز تا رسیدگی و وزن هزار دانه تحت تاثیر اثر ساده تیمار فاصله کاشت قرار گرفتند. در زمینه تولید بذر و دستیابی به عملکرد دانه بیشتر، اگرچه تاریخ‌های کاشت 15 آبان لغایت 15 آذر اختلاف معنی‌داری با یکدیگر نداشتند؛ ولی تاریخ کاشت 1 آذر به‌سبب داشتن بالاترین عملکرد بذر و نیز تعداد دانه در کپسول بالاتر، بهترین تاریخ کاشت ممکن می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Response of camellia yield and yield components to planting date and distance in Mazandaran province

نویسندگان [English]

  • Faezeh Zaefarian 1
  • Hamidreza Ghorbani 2
  • Parastoo Majidian 2
  • Mohammad Kaveh 1

1 Department of Agronomy, Faculty of Crop Sciences, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran

2 Crop and Horticultural Science Research Department, Mazandaran Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Sari, Iran

چکیده [English]

Introduction

The production of oilseeds plays a significant role in saving currency, accelerating the process of economic development, security and food independence of the country. Also, the provision of forage in Iran is considered as one of the most important limiting factors in the field of livestock breeding and production. The vegetable oils produced are mainly obtained from oil seeds such as soybean (Glycine max L.), sunflower (Helianthus annuus L.), cotton (Gossypium herbaceum), peanut (Arachis hypogaea) and rapeseed (Brassica napus L.). Today, the oil extraction industry is considered one of the strategic industries, and in Iran there are vast arable lands and favorable fields for the cultivation of oil seeds; But unfortunately, according to the available statistics, more than 95% of the country's oil is still supplied from abroad. Camelina (Camelina sativa L. Crantz) from the brassicaceae family, is able to grow in different weather and soil conditions and requires less water, fertilizer and pesticides than other oilseeds. Therefore, the current research was conducted with the aim of introducing this plant and evaluating its yield potential and cultivation compatibility in Mazandaran.



Materials and Methods

This experiment was carried out as factorial based on randomized complete block design in three replications at Bayekola Agricultural Research Station (Mazandaran Agricultural and Natural Resources Research and Training Center). Six planting dates (November 5, November 21, December 5, December 21, January 4, and January 19) and five planting distances (15, 20, 25, 30, and 35 cm) were selected as the study factors. To measure the traits before the final harvest and as the plant approaches the physiological ripening stage, 10 plants from each plot were randomly selected and transported to the laboratory, and plant height, number of sub-branches, number of seeds per capsule and weight of 1000 seeds were measured. ; To determine the yield of the plant, in each plot of the middle rows, after removing the marginal effects of the harvest, sampling was done on an area of 8 square meters, and the seed yield was measured.





Results and Discussion

The results of analysis of variance of the studied traits showed that the treatments of planting distance and planting date had a significant effect on different traits of camelina plant. Plant height and number of sub-branches were influenced by the interaction effect of different levels of the studied treatments. So that the highest plant height values were observed on the planting date of November 15 and at 20 and 30 cm intervals (125.5 and 124.75 cm, respectively). Also, the characteristics of seed yield, days to flowering, days to maturity, the number of seeds in a pod and 1000 grain weight are affected by the simple effect of the planting date treatment, and the traits of days to flowering, days to maturity and 1000 grain weight are affected by the simple effect of the planting distance treatment.



Conclusion

In the field of seed production and obtaining more seed yield, although the planting dates of November 5 to December 5 did not have significant differences with each other; but the planting date of November 21 is the best possible planting date due to the highest seed yield and the higher number of seeds in the pod.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bayekola
  • Days to flowering
  • Food security
  • 1000 Grain weight
  • Seed yield