نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

2 محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

3 استادیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، کرج، ایران

4 دانشیار/مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

5 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

10.22055/ppd.2023.42990.2081

چکیده

چکیده

نماتد سیستی یکی از عوامل محدودکننده رشد چغندرقند می باشد. با توجه به اهمیت و گستردگی این نماتد در ایران و به منظور کاهش خسارت آن استفاده از ارقام مقاوم توصیه می شود. پیش نیاز تهیه رقم مقاوم، وجود ژنوتیپ های مقاوم است. به‌منظور تعیین ارزش زراعی هیبریدهای امیدبخش چغندرقند، 15 هیبرید جدید داخلی به همراه دو رقم شاهد مقاوم (آریا) و حساس (شریف) طی سال‌های 1399 و 1400 در مزرعه آلوده به نماتد سیستی ایستگاه تحقیقات کشاورزی طرق (مشهد) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. بررسی مقاومت به نماتد سیستی چغندرقند 17 ژنوتیپ مورد مطالعه نیز در شرایط گلخانه با استفاده از طرح کاملاً تصادفی با 10 تکرار انجام شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که بین هیبریدها ازنظر کلیه صفات مورد مطالعه اختلاف معنی‌داری وجود دارد. مقایسه میانگین نشان داد که هیبرید SBSI 126 دارای بیشترین عملکرد ریشه (91/57 تن در هکتار) بود. علاوه بر این هیبرید مزبور دارای مقادیر بیشتری از نظر درصد قند ناخالص، عملکرد قند ناخالص و عملکرد قند خالص نسبت به رقم شاهد مقاوم (آریا) و همچنین میانگین کل ژنوتیپ‌های مورد مطالعه بود. هیبرید SBSI 138 دارای مقادیر پایین عملکرد ریشه، عملکرد قند ناخالص، عملکرد قند خالص، درصد قند ناخالص و درصد قند خالص بود و پس از رقم شاهد حساس (شریف) به عنوان حساس ترین ژنوتیپ به نماتد سیستی در بین ژنوتیپهای مورد مطالعه قرار داشت. نتایج حاصل از تجزیه خوشه‌ای در آزمایش مزرعه‌ای نشان داد که هیبریدهای SBSI 126، SBSI 129 و SBSI 128 از پتانسیل عملکرد بالایی برخوردار بوده و در یک خوشه قرار گرفتند. ضرایب همبستگی صفات مورد مطالعه نشان داد که بیشترین همبستگی مثبت و معنی دار (97/0) بین عملکرد ریشه و عملکرد قند ناخالص و بیشترین همبستگی منفی و معنی دار (93/0-) نیز بین ضریب استحصال شکر و قند ملاس حاصل شد. در این تحقیق، بین ژنوتیپ های مورد ارزیابی در شرایط گلخانه از نظر شاخص ماده نماتد سیستی (FI) تفاوت معنی‌داری در سطح یک درصد وجود داشت. نتایج حاصل از گروه‌بندی ارقام طبق نظر اشمیت و شانون نشان داد که ژنوتیپ SBSI 126 با کمترین شاخص (66/11 درصد)، بیشترین مقاومت را بین ژنوتیپ ها دارد. در نتیجه هیبرید SBSI 126 را با توجه به مقاومت و عملکرد قند خالص بالا می‌توان به ‌عنوان یک هیبرید مقاوم به نماتد سیستی جهت کشت در مزارع آلوده توصیه نمود.

واژه‌های کلیدی: ژنوتیپ ، شاخص ماده نماتد سیستی، عملکرد قند خالص، مقاومت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Evaluation of quantitative and qualitative yield of promising sugar beet (Beta vulgaris L.) hybrids under infection conditions with cyst nematode

نویسندگان [English]

  • Jamshid Soltani Idaliki 1
  • Hassan Hamidi 2
  • Mozhdeh Kakueinezhad 3
  • Masoud Ahmadi 4
  • javad rezai 5

1 Assistant Professor, Sugar Beet Research Department, Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center

2 Researcher/ Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center

3 Assistant Professor, Sugar beet Seed Institute (SBSI), Iran

4 Associate Professor/Khorasan Razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center

5 Agricultural and Natural Resources Research and Education Center of Mashhad

چکیده [English]

Abstract

Introduction:

Cystic nematode is one of the limiting factors of sugar beet growth. Considering the importance and extent of this nematode in Iran and in order to prevent its damage, it is recommended to use resistant cultivars. The prerequisite for the preparation of resistant cultivars is the presence of resistant genotypes. Therefore, this experiment was conducted with the aim of investigating the quantitative and qualitative performance of new sugar beet hybrids and determining their agronomic value in fields with natural infection with sugar beet cyst nematode in Razavi Khorasan province.

Materials and Methods:

In order to determine the agronomic value of advanced sugar beet hybrids, 15 new domestic hybrids along with two resistant (Aria) and sensitive (Sharif) control cultivars were evaluated during the years 2020 and 2021 in the field infected with cystic nematode in Torogh Agricultural Research Station (Mashhad) in the form of complete randomized block design. It was evaluated with four repetitions. The investigation of resistance to sugar beet cyst nematode of 17 studied genotypes was also carried out in greenhouse conditions using a completely randomized design with 10 replications. Muller's method (Muller, 1998) was used to evaluate cultivars under greenhouse conditions. After sampling and recording data in Excel, data analysis was done using SAS 9.1 statistical software. After performing the homogeneity of variances test through Bartlett's test, composite analysis of two years' data was done. By using correlation coefficients, their relationships were compared with each other. In order to group the experimental materials, Ward's cluster analysis was used. In order to compare the mean of the traits under study, LSD test was used at the probability level of five and one percent.

Results and Discussion:

The combined analysis of variance showed that there is a significant difference between hybrids in terms of all studied traits. Average comparison showed that hybrid SBSI 126 had the highest root yield (57.91 tons/ha). In addition, this hybrid had higher values in terms of sugar content, sugar yield and white sugar yield than the resistant control cultivar (Aria) as well as the average of all studied genotypes. The SBSI 138 hybrid had low values of root yield, sugar yield, white sugar yield, sugar content and white sugar content, and it was the most sensitive genotype to cyst nematode among the studied genotypes after the sensitive control variety (Sharif). Correlation coefficients of studied traits showed that the highest positive and significant correlation (0.97) was found between root yield and sugar yield and the highest negative and significant correlation (-0.93) was also obtained between extraction coefficient of sugar and sugar beet molasses. There was a positive and significant correlation at the level of one percent between white sugar yield and root yield (0.85), sugar content (0.40), sugar yield (0.95), potassium (0.57), nitrogen (0.51) and molasses sugar percentage (0.25). While a negative and significant correlation was observed between white sugar yield and alkalinity coefficient (-0.52) at the level of 1%. In this research, there was a significant difference at the level of 1% between the evaluated genotypes in greenhouse conditions in terms of female index of the cyst nematode (FI). The results of cultivar grouping according to Schmidt and Shannon (1992) showed that the SBSI 126 genotype with the lowest index (11.66%) has the highest resistance among the genotypes.

Conclusion:

In general, the results showed that the SBSI 126 hybrid can be recommended as a cyst nematode-resistant hybrid for cultivation in infected fields due to its resistance and high white sugar yield.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Female index of the cyst nematode (FI)
  • Genotype
  • Resistance
  • White sugar yield