ارزیابی سازگاری و پایداری لاین‌های جهش یافته کلزای زمستانه در مناطق سرد و نیمه سردسیر ایران به روشGGE بای پلات

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 محقق موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

2 استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران ، کرج ، ایران

3 مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 استاد پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج ، ایران.

چکیده

این پژوهش به منظور بررسی پایداری و سازگاری عملکرد دانه و شناسایی ژنوتیپ‌های پرمحصول کلزا در ایستگاه‌های تحقیقاتی مناطق سرد و نیمه سردسیر شامل کرج، زرقان، اصفهان و کرمانشاه انجام گرفت. در این بررسی تعداد 16 لاین جهش‌یافته کلزا به همراه والدین آنها و سه رقم تجاری در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار طی دو سال زراعی (1396-1394) مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه مرکب (دو سال و چهار مکان) نشان داد که اثرات ساده سال و ژنوتیپ، اثر متقابل سال در مکان، ژنوتیپ در مکان و اثر متقابل سال در مکان در ژنوتیپ برای عملکرد دانه از نظر آماری معنی‌دار بود. بیشترین وکمترین عملکرد دانه به ترتیب مربوط به کرمانشاه با 4016 کیلوگرم در هکتار و زرقان با 2886 کیلوگرم در هکتار بوده و لاین T-900-4 با متوسط عملکرد دانه 3840 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را در بین ارقام و لاین‌ها مورد بررسی داشت. برای مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ در محیط از روش GGE بای پلات استفاده شد. براساس نمودار چندضلعی مربوط به ژنوتیپ‌ها، لاین‌های، Z-800-6، Z-900-7، Okapi و Z-800-3 به ترتیب در کرج، زرقان، کرمانشاه و اصفهان بیشترین عملکرد را تولید نمودند. همچنین براساس نمودار ژنوتیپ ایده‌آل فرضی و نمودار بای پلات ژنوتیپ‌ها و محیط‌ها، لاین‌Z-900-7 باتوجه به معیار پایداری در روشGGE و مقایسه رتبه‌بندی عملکرد دانه، پایداری مطلوب‌تری را نشان داد و به عنوان ژنوتیپ برتر از لحاظ تولید دانه و نیز پایداری عملکرد شناسایی شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of adaptation and stability of winter oilseed rape mutant lines in cold and mild cold regions of Iran by GGE biplot method

نویسندگان [English]

  • Mehrzad Ahmadi 1
  • Mansoor Omidi 2
  • Bahram Alizadeh 3
  • Ali Akbar Shah nejat Bushehri 4
1 – researcher , Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) , Karaj, Iran
2 Professor, University of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran.
3 Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
4 Professor, University of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
چکیده [English]

Evaluation of adaptation and stability of winter oilseed rape mutant lines in cold and mild cold regions of Iran by GGE biplot method



Background and Objectives

Oil seedrape is the third most important oil crop in the world after oil palm and soybean. The world's oil rapeseed production was 4.6 million tons in 2018-2019 and has the ability to compensate for the lack of edible oil in Iran (containing 40-45% oil). The production of this crop is mainly done by using two zeros cultivars with a low level of glucosinolate in the feed and the absence of Erucic acid in the oil. Two types of oil seedrape are cultivated in Iran, spring and autumn. Spring type is cultivated in warm regions of the Caspian Sea coast and southern regions of the country and its autumn type is mostly cultivated in cold and mild cold regions.


Materials and Methods

In this study 16 rapeseed mutant lines obtained through gama radiation of three rapeseed cultivars Talaye, Zarfam and Express with 800, 900 and 1200 gray dose rates , followed by 7 selfing generation, are compared two years for earliness, seed and oil yield and other important agronomic traits in four regions Karaj, Kermanshah, Esfahan and Zarghan with three check varieties.
The oil content of rapeseed varieties and lines will be determined by NMR (nuclear magnetic resonance) at chemic laboratory of Oilseed Crops Research Department of Seed and Plant Improvement Institute. Finally, the highest yield early maturity lines will be defined.`
Each treatment is sown in plot with four rows, four meters lenght and 30 cm between row distances. The experimental field will be prepared in late summer and chemical fertilizer should be given to it. The sowing experiment is planned for late week of September until the first week of October.
At the end of each cropping year, the yield of each plot will be harvested separately and the statistical calculations will be carried out after the gathering of two years results by GGE biplot method.



Results

Results of combined ANOVA showed that main effects of year and genotype, interaction of location ×genotype; year × location, and interaction of year, location and genotype had significant effect on grain yield. The genotypes showed the highest and the lowest grain yield in Kermanshah 4016 kg/ha and Zarghan 2886 kg/ha stations, respectively.


Discussion

Line T-900-4 produced the highest grain yield 3840 kg/ha in all locations. To study the interaction of genotypes and environments, GGE biplot method was used. Based on the polygonal graphs related to genotypes, line Z-800-6, Z-900-7, Okapi and Z-800-3 produced the highest yield in Karaj, Zarghan, Kermanshah and Esfahan, respectively. Regarding to the imaginary ideal genotype graph and biplot of genotypes and environments and seed yield ranking, line Z-900-7 were identified as the best genotypes due to its higher yield and stability.



Keywords:

Oil crop, grain yield, combined ANOVA , mutant.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Oil crop
  • Grain yield
  • combined ANOVA
  • Mutant