مطالعه ژنتیک تحمل به ریزش خورجین و صفات مرتبط در ژنوتیپ‌های کلزای زمستانه با استفاده از روش تلاقی دای‌آلل

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 ندارم

2 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 دانشیار پژوهش مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

4 استاد گروه بیوتکنولوژی و اصلاح نباتات، دانشگاه علوم کشاورزی و ‌منابع ‌طبیعی ساری، ایران

5 استادیار پژوهش مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

چکیده

به‌منظور تجزیه ژنتیکی تحمل به ریزش خورجین در ژنوتیپ‌های کلزای زمستانه، یازده ژنوتیپ ایرانی و خارجی کلزا به‌صورت "دای‌آلل یک‌طرفه" با یکدیگر تلاقی داده شدند. والدین به همراه نتاج F1 (جمعاً 66 تیمار) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 97-96 در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج کشت و شاخص تحمل به ریزش خورجین و برخی از صفات مرتبط اندازه‌گیری شدند. تجزیه واریانس ژنوتیپ‌ها تنوع ژنتیکی بالایی را از لحاظ صفات موردبررسی نشان داد. به همین ترتیب واریانس ترکیب‌پذیری عمومی و خصوصی برای اکثر صفات ازجمله عملکرد دانه و همچنین شاخص تحمل ‌به ریزش خورجین معنی‌دار به‌دست آمد که مبین سهم اثرات افزایشی و غالبیت ژنی در کنترل ژنتیکی این صفات بود. بنابراین به نظر می‌رسد انتخاب دوره‌ای همراه با آزمون نتاج، روش اصلاحی مناسبی برای بهره‌گیری از هر دو جزء افزایشی و غیرافزایشی ‌باشد. میزان وراثت‌پذیری عمومی صفات بررسی‌شده در دامنه 87/93-81/78 درصد برآورد گردید که بیانگر سهم بالای واریانس ژنتیکی در کنترل این صفات بود. بررسی همبستگی صفات نیز نشان داد که بین صفت شاخص تحمل به ریزش خورجین و صفات عملکرد دانه و میزان روغن همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد. در مجموع والدین Zarfam و ES Artist با عملکرد مطلوب و شاخص تحمل به ریزش بالا به‌عنوان بهترین ترکیب‌شونده‌های عمومی و دورگ‌های Okapi×Zarfam،Nafis×ES Artist ، Ahmadi×Nafis، Ahmadi×ES Neptune، Zarfam× ES Neptune ، Nafis×ES Natalie، و Nima×ES Natalie به‌عنوان بهترین ترکیب‌شونده‌های خصوصی برای برداشت مکانیزه کلزا و بهبود صفت تحمل به ریزش خورجین توصیه می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of Silique Shattering Tolerance Genetic and Related Traits in Winter Rapeseed Genotypes Using Diallel Cross Method

نویسندگان [English]

  • Mostafa Eidi Kohnaki 1
  • ghaffar kiani 2
  • Bahram Alizadeh 3
  • Ghorban Ali Nemat Zadeh 4
  • Hassan Amiri Oghan 5
2 Departments of Biotechnology and Plant Breeding, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran.
3 Associate Professor, Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran.
4 2- Departments of Biotechnology and Plant Breeding, Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran.
5 5- Assistant Professor, Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran
چکیده [English]

Background and Objectives
Although the opening of the silique is an useful mechanism for the distribution of seeds in nature, it is also one of the major problems in the cultivation of rapeseed. Seed shedding from siliques at and after maturity is commonly referred to as pod shatter, It reduces the grain yield of rapeseed (Brassica napus). This factor also called dehiscence, can cause losses up to 50% of potential grain yield if harvesting is delayed and in adverse weather conditions. As general consideration canola is susceptible to shattering and there is little genetic diversity associated with silique shattering tolerance in its commercial lines hence, increasing shatter tolerance is an important breeding objective.
Materials and Methods
In order to generate 55 hybrids, eleven parents were used in this study. The experiment was carried out as a complete randomized block design with three replications at seed and plant improvement institute. Silique Shattering Tolerance Index (SSTI) using Random Impact Test (RIT) and other related traits were measured during 2018. The Griffing's model I of method II was used for analysis of variance and estimating genetic parameters. In this research, correlation coefficients for investigated traits and other calculations were performed using SPSS software and Excel program respectively.
Results
Analysis of variance of genotypes showed that there is high genetic diversity for studied traits. Similarly, the general and specific combining ability variance were significant for most of traits such as grain yield, as well as the silique shattering tolerance index. This subject indicates the contribution of additive and non-additive effects in the genetic control of these traits. General heritability of studied traits was observed in the range of 78.81% to 93.87%. Correlation coefficients of traits showed that there was a positive and significant correlation between silique shattering tolerance index with grain yield and oil content. Zarfam and ES Artist with a good performance and silique shattering tolerance index are considered as the best general combiner. Okapi×Zarfam, Nafis×ES Artist, Ahmadi×Nafis, Ahmadi×ES Neptune, Zarfam×ES Neptune, Nafis×ES Natalie, and Nima×ES Natalie are recommended as the best specific combination for mechanized rapeseed harvest and improvement of the shattering tolerance trait.
Discussion
Low specific heritability of grain yield can be due to the greater contribution of non-additive effects compared to additive effects. Various research studied variable estimation for general and specific combining ability and other parameters. this may be due to the difference in genetic materials and different weather conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • genotype
  • Gene effects
  • Combining ability
  • Diallel
  • Rapeseed