مقایسه ارقام گندم با استفاده از شاخص‌های تحمل و حساسیت به تنش گرمای آخر فصل در اهواز

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

چکیده

شاخص‌های زیادی برای مقایسه تحمل و حساسیت گیاهان زراعی نسبت به تنش‌های محیطی معرفی شده‌اند. به منظور مقایسه ارقام گندم نان بهاره با استفاده از شاخص‌های تحمل و حساسیت به تنش گرمای آخر فصل در اهواز، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان در سال‌های زراعی 87-1386 و 88-1387 به صورت بلوک‌های نواری که فاکتورهای آزمایشی شامل چهار تاریخ کاشت {15 آبان (زودهنگام)، 15 آذر (به‌هنگام)، 15 دی (دیرهنگام) و 15 بهمن ماه (خیلی دیر)} در کرت‌های طولی و 20 رقم گندم نان بهاره در کرت‌های عرضی بودند، با سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که ارقام مورد مقایسه از نظر صفت عملکرد دانه از لحاظ شاخص‌های حساسیت به تنش (SSI)، شاخص تحمل (TI)، میانگین بهره‌وری (MP)، میانگین هارمونیک (HM)، شاخص پایداری عملکرد (YSI)، شاخص رتبه‌بندی (Rank)، میانگین بهره‌وری هندسی (GPM)، شاخص تحمل تنش (STI)، شاخص عملکرد (YI)، شاخص تحمل تنش تعدیل شده برای شرایط مطلوب (MSTI1)، شاخص تحمل تنش تعدیل شده برای شرایط نامطلوب (MSTI2) و شاخص درصد کاهش عملکرد (YRPI) تفاوت معنی‌دار داشتند. به طور کلی، بهترین شاخص برای ارزیابی تحمل و حساسیت ارقام گندم نسبت به تنش گرمای آخر فصل، شاخص تحمل تنش (STI) بود که براساس آن، متحمل‌ترین و حساس‌ترین ارقام، به ترتیب ویریناک و روشن بودند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison of wheat cultivars using indices of tolerance and susceptibility to terminal heat stress in Ahvaz

چکیده [English]

Many indices have been introduced to compare of tolerance and susceptibility of field crops to environmental stresses. In order to compare spring bread wheat cultivars using indices of tolerance and susceptibility to terminal heat stress, a field experiment was conducted in Ramin University of Agricultural and Natural Resources, Ahvaz in 2007-2009. The experimental design was stripe block in randomized complete block design with three replications. The experimental factors were four sowing dates (6 Nov., 6 Dec., 5 Jan. and 4 Feb.) in horizontal plots and 20 spring wheat cultivars in vertical plots. The results showed that cultivars had a significant effect on the stress susceptibility index (SSI), tolerance index (TI), productivity mean (MP), harmonic mean (HM), yield stability index (YSI), ranking index (Rank), geometric productivity mean (GPM), stress tolerance index (STI), yield stability (YI), modified stress tolerance index for favorable conditions (MSTI1), modified stress tolerance index for unfavorable conditions (MSTI2) and yield reduction percent index (YRPI). Generally, the stress tolerance index (STI) was the best estimate of tolerance and susceptibility of spring bread wheat cultivars to terminal heat stress showing Virinak and Roshan as tolerant and susceptible cultivars, respectively.

کلیدواژه‌ها [English]

  • wheat
  • Sowing Date
  • Stress Susceptibility Index
  • Stress tolerance index